Menu

klassieke muziek
Doctoraal onderzoek
Afgerond

Türkü en Halay tussen Gent en Turkije: een etnografische studie van Turkse volksmuziek in een transnationale context

  • Onderzoekers: Liselotte Sels
  • Promotoren: Geert Dhondt (School of Arts), Francis Maes (Universiteit Gent, vakgroep Kunst-, Muziek- en Theaterwetenschappen)

2008 – 2014

Doelstelling en methode:
Dit onderzoek exploreert, beschrijft en interpreteert de manier waarop Turkse volksmuziek zich muzikaal, contextueel en functioneel manifesteert in een transnationale context bestaande uit hedendaagse Turkije en de Turkse diaspora in Gent, en ​​identificeert de onderlinge relaties tussen de verschillende aspecten en tussen de twee grote onderzoekscontexten. De stad Gent is een rijke casus, met een Turkse migratiegeschiedenis van vijftig jaar en een Turkse populatie die acht tot tien procent van de totale bevolking vertegenwoordigt.

De belangrijkste dataverzamelingsmethode bestond uit etnografisch veldwerk: de etnografie van zesenveertig muzikale ‘gebeurtenissen’ (events) in verschillende socioculturele contexten in Turkije en in Gent, gebaseerd op participerende observatie en interviews. De data werden geïnterpreteerd door middel van kwalitatieve inductieve (bottom-up) analyse en geconfronteerd met de literatuur. De etnografische analyse werd aangevuld met geïntegreerde muzikale transcriptie en analyse.


Conclusie
Het scheppen en vormgeven van een kader voor de muzikale productie en consumptie binnen de gegeven omstandigheden van hun nieuwe verblijfsomgeving, is een constante betrachting geweest gedurende de vijftigjarige geschiedenis van de Turkse (post-)migranten in Gent. De Turkse diaspora in Gent en België weerspiegelt het moederland-‘model’ in vele opzichten. Deze imiterende tendens situeert zich op diverse niveaus en betreft onder meer de structuur van muzikale events, intra-muzikale aspecten, gedrag en sociale relaties van de betrokkenen, en contextuele aspecten van plaats en tijd. Andere aspecten worden vrijwillig of onvrijwillig getransformeerd tot een diaspora-variant. Grotere muziek-gerelateerde socioculturele ontwikkelingen die zich de laatste vijftig jaar in Turkije voordeden, zoals een positievere evaluatie van musiceren in het algemeen (bv. door gewone mensen en door vrouwen), en van de muziek van specifieke etnisch-culturele minderheden, werden in de diaspora overgenomen. Verschillen tussen manifestaties van Turkse volksmuziek in Turkije en de diaspora weerspiegelen sociaal-maatschappelijke, culturele, politieke, demografische, geografische en zelfs klimatologische omstandigheden van de betreffende context. Bi-directionele muzikantenmobiliteit en –uitwisseling een belangrijke factor in het kader van de transnationale relatie tussen de Turkse diaspora in Gent en het moederland. Multi-dimensionele translokale en transnationale netwerken werden gecreëerd, en de concepten ‘globale thuis’ (global home) en ‘netwerken van thuis-locaties’ (networks of homes) werden gerealiseerd.

Transcultureel bereik wordt door Turkse muzikanten in Gent minder nagestreefd dan translokaal of transnationaal bereik. Dit wijst op de ‘etnische grens’ (ethnic boundary) die nog steeds bestaat tussen de Turkse en de mainstream-bevolking. Turkse en niet-Turkse individuele actoren en organisaties kunnen verschillende opties nemen in hun omgang met de bestaande ‘othering’-tendensen. Deze keuzes bepalen de manier waarop Turkse volksmuziek geïntegreerd wordt in het muzikale landschap van de stad, en hebben geleid tot het gevarieerde spectrum van muzikale events die in dit proefschrift bestudeerd werden. De keuzes van de Turkse actoren zijn manifestaties van het strategische en reflexieve karakter van de constructie van diaspora-identiteiten. Muzikanten in de diaspora worden steeds uitgedaagd om een positie voor zichzelf (en de groepen waarvan ze deel uitmaken) te vinden in het complexe veelgelaagde socioculturele spanningsveld waarin ze terechtgekomen zijn. Identificatie is steeds veelvoudig, mogelijk tegenstrijdig, en in constante transformatie. Dit geldt evenzeer voor het moederland als voor de diaspora.

Turkse volksmuziek (in haar breedste zin) heeft het potentieel om een krachtig medium voor socioculturele integratie en emancipatie te worden. Maar alleen wanneer een bepaald niveau van emancipatie van de Turkse bevolking als geheel in België bereikt zal worden, zal er ruimte worden gecreëerd voor genuanceerdere individuele en subgroep-gerelateerde identiteitsexpressie, en zal het ‘transcultureel kapitaal’ van de Turkse muzikanten in België ten volle benut kunnen worden. Alleen onder deze omstandigheden zal de rijkdom en diversiteit van het repertoire van de Turkse volksmuziek – hetzij in traditionele uitvoeringen, hetzij in nieuwe en hybridiserende interpretaties – zich openbaren, en zullen er openingen ontstaan naar verdere artistieke ontwikkeling en experiment.

Onderzoeksprojecten

Onderzoek gebeurt aan de school of arts in de vorm van postdoctorale onderzoeken, doctoraten, PWO-projecten en meerjarige onderzoeken. Al deze projecten worden gesteund door het onderzoeksfonds Hogeschool Gent en zijn wat inhoud betreft verdeeld over de zeven vakgroepen. Hieronder vind je een overzicht van de lopende en afgeronde projecten. Een volledig overzicht van al het onderzoek aan HoGent is te vinden in de database Pure.